Uniwersytet Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie realizuje projekt badawczy „Wpływ wieku i rezerwy jajnikowej na profil i metabolizm lipidów w oocytach i komórkach ziarnistych u pacjentek przystępujących do procedury zapłodnienia in vitro.” finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Narodowe Centrum Nauki w ramach konkursu MINIATURA 9.
Kwota dofinansowania: 49 610 zł, całkowita wartość projektu: 49 610 zł
Realizujący działanie: dr Jakub Henryk Wyroba
Jedną z częstych przyczyn problemów z zajściem w ciążę i wskazaniem do zapłodnienia in vitro jest mała rezerwa jajnikowa. Poziom rezerwy jajnikowej jest ściśle związany z procesem starzenia i zmniejsza się wraz z wiekiem kobiety, co jest zjawiskiem naturalnym. Obserwuję się także grupę młodych kobiet, u których stwierdza się niską, nieadekwatną do ich wieku, rezerwę jajnikowa. Jednym z markerów rezerwy jajnikowej jest hormon antymillerowski (AMH), ponieważ jego stężenie w surowicy krwi pozwala przewidzieć liczbę pęcherzyków jajnikowych, a w związku z tym, możliwą liczbę oocytów do uzyskania po stymulacji mnogiego jajeczkowania. O sukcesie zapłodnienia in vitro decyduje nie tylko liczba, ale także jakość uzyskanych oocytów i ich kompetencje rozwojowe. Jednym z czynników decydujących o jakości i zdolnościach rozwojowych oocytów jest ich gospodarka lipidowa. Lipidy są przechowywane w kroplach lipidowych (LD), zapewniając łatwo dostępne źródło energii dla dojrzewającego oocytu. Ponadto lipidy służą jako prekursory syntezy steroidów i eikozanoidów, co jest kluczowe dla dojrzewania oocytów i rozwoju kompleksu wzgórek jajonośny-oocyt. Działają również jako cząsteczki sygnałowe, wpływając na różne szlaki informacyjne zaangażowane w dojrzewanie oocytów, i ich kompetencje rozwojowe. LD są wysoce dynamicznymi strukturami; zmieniają swój kształt, objętość i położenie w ooplazmie, a także wchodzą w interakcje z innymi organellami podczas procesu dojrzewania. Większość dotychczasowych badań gospodarki lipidowej w oocytach było prowadzonych na zwierzęcych modelach doświadczalnych. Brakuje natomiast kompleksowych badań nad gospodarką lipidową ludzkich oocytów i środowiska, w którym dojrzewają w kontekście starzenia reprodukcyjnego i małej rezerwy jajnikowej. Poznanie pełnego profilu lipidowego, frakcji fosfolipidów, kwasów tłuszczowych oraz cholesterolu jako substratu do produkcji hormonów steroidowych może pomóc w identyfikacji markerów zaburzeń rozrodu takich jak niewydolność jajnikowa czy PCOS.
- Hipoteza badawcza zakłada, że wraz z wiekiem i zmniejszającą się rezerwą jajnikową pojawiają się zmiany lipidomiczne w płynie pęcherzykowym, komórkach ziarnistych i oocytach.
- Celem badań jest analiza zmian profilu lipidów i ich metabolizmu w oocytach i komórkach ziarnistych kobiet, w zależności od wieku i rezerwy jajnikowej.
Umowa została podpisana dnia 4.12.2025 r.